odszkodowanie za strajk nauczycieli

1. Strajk nauczycieli, a brak zajęć szkolnych

                W chwili obecnej niebywale głośnym tematem jest strajk nauczycieli oraz związane z tym zagrożenie dla wypełniania obowiązku szkolnego przez dzieci oraz przebiegu egzaminów. Problematyka leżąca u podstaw strajku nauczycieli nie będzie jednak przedmiotem niniejszego artykułu. W dostępnych źródłach brak bowiem informacji na temat trzeciej strony sporu, a to Dzieci oraz ich Rodziców, którzy ponosić będą konsekwencje prowadzonego strajku nauczycieli i braku zajęć lekcyjnych, a być może również utrudnienia, a nawet odwołanie egzaminów końcowych. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że brak prowadzenia zajęć lekcyjnych nie stanowi okoliczności obojętnej cywilnie i może wywołać konsekwencje prawne dla Skarbu Państwa i Samorządu Terytorialnego, a po stronie Rodziców stanowić podstawę do żądania zapłaty odszkodowania.

2. Odwołanie zajęć szkolnych, a roszczenie odszkodowawcze

                Jak już wskazano odwołanie zajęć szkolnych może stanowić podstawę do roszczenia odszkodowawczego po stronie Rodziców i Dzieci. Zgodnie z przepisami prawa cywilnego Państwo ponosi odpowiedzialność za nieprawidłowe realizowanie obowiązków z zakresu wykonywania władzy publicznej. Nie ulega wątpliwości, iż do takich zadań należy m. in. edukacja społeczeństwa, a w konsekwencji zapewnianie dostępu do placówek szkolnych i przedszkoli, jak również zapewnienie realizacji programu nauczania oraz odpowiednie ilości godzin lekcyjnych, a finalnie zapewnienie Dzieciom opieki w trakcie tych zajęć. Aktualne wydarzenia w Polsce oraz odwoływanie zajęć lekcyjnych stanowi naruszenie wykonywania obowiązku Państwa w zakresie edukacji. W konsekwencji strajk nauczycieli oraz istniejąca sytuacja może prowadzić do powstania odpowiedzialności odszkodowawczej.

                Niebywale trafnie podstawy odpowiedzialności Skarbu Państwa za naruszenie jego obowiązków opisał Sąd Apelacyjny w Krakowie wskazując, że „W przypadku gdy zadania publiczne państwa nie są realizowane lub są wykonywane nieprawidłowo, to taki stan rzeczy obciąża władzę publiczną i rodzi jej odpowiedzialność odszkodowawczą na gruncie art. 417 i nast. k.c., co w szczególności obejmuje realizację zadań własnych gminy w zakresie zaspokajania potrzeb wspólnoty, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g., wykonywanych w różnych zakresach, w drodze powierzenia ich realizacji podmiotom spoza aparatu administracji publicznej, które w tym zakresie wchodzą w dalsze stosunki kontraktowe. W sytuacji niewykonywania przez te podmioty obowiązków kontraktowych, przykładowo wiążącego się z brakiem kontroli i nadzoru nad przejawami realizacji zadania, brak jest jakichkolwiek podstaw do zwolnienia władzy publicznej od odpowiedzialności regulowanej art. 417 i nast. k.c. Natomiast samo powierzenie zadania przez organ państwowy lub samorządowy innemu podmiotowi, niezależnie od sposobu tego powierzenia, nie zwalnia władzy publicznej od odpowiedzialności, o czym przekonuje ponad wszelką wątpliwość treść art. 417 § 2 k.c.” (por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie Wydział I Cywilny z dnia 17 lipca 2018 r., sygn. akt I ACa 1624/17).

3. Czego może domagać się Rodzic za odwołane zajęcia lekcyjne

                Jak już wskazano w związku z protestem nauczycieli i odwołaniem zajęć lekcyjnych może powstać odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa i Samorządu. Należy więc odpowiedzieć jakiego odszkodowania mogą domagać się Rodzice i Dzieci za odwołane zajęcia szkolne. Podstawowym kryterium odpowiedzi na powyższe pytanie będzie wskazanie, że między zaniechaniem Państwa, a szkodą musi istnieć związek przyczynowy. Takich roszczeń odszkodowawczych mogących pozostawać w związku ze strajkiem nauczycieli i odwołanymi zajęciami jest kilka, a w szczególności:

  • odszkodowanie za utracony dochód w związku z koniecznością pozostania w domu w celu zapewnienia opieki nad dziećmi (w wypadku dzieci do lat 8 będzie to różnica między uzyskiwanym dochodem, a zasiłkiem opiekuńczym w wysokości 80% wynagrodzenia);
  • zwrot kosztów opiekunki dla dzieci;
  • odszkodowanie za niezrealizowanie planu szkolnego i brak realizacji programu szkolnego;

4. W jakiej wysokości może przysługiwać odszkodowanie za brak lekcji z uwagi na protest nauczycieli

                Odpowiedź na powyższe pytanie jest dość ciężka. Zawsze wysokość odszkodowania związanego ze strajkiem nauczycieli uzależniona będzie od okoliczności faktycznych danej sprawy, np. wysokości utraconych zarobków, kosztów zapewnienia opieki dla dziecka itp. Dlatego też ciężko jest jednoznacznie określić jakiej wysokości kwotę będzie można uzyskać. Dodać należy, że orzecznictwo nie spotkało się jeszcze z tego typu sprawami na tak wielką skalę. Dlatego też nie sposób ustalić w jakiej wysokości odszkodowanie przyzna Sąd za niezrealizowanie programu nauczania. Nie mniej jednak należy uznać, że odszkodowania mogą wahać się od kilkuset złotych do nawet kilkunastu tysięcy złotych – w zależności od czasu trwania strajku nauczycieli.

                Niniejszy artykuł sporządzony został przez adw. Mateusz Jankowskiego, zajmującego się m. in. sprawami z zakresu prawa cywilnego oraz odpowiedzialności podmiotów publicznych.

 

Napisz odpowiedź